آزمایش خون AST؛ همه چیز درباره این آزمایش حیاتی برای سلامت کبد

آزمایش خون AST (آسپارتات آمینوترانسفراز) یکی از آزمایش‌های مهمی است که برای ارزیابی سلامت کبد و دیگر ارگان‌ها استفاده می‌شود. این آزمایش به پزشکان کمک می‌کند تا مشکلات کبدی یا عضلانی را شناسایی کنند و درمان‌های مناسب را ارائه دهند. در این مقاله، به بررسی تمام جنبه‌های آزمایش خون AST پرداخته و به سوالات رایج در این زمینه پاسخ خواهیم داد.

آزمایش خون AST چیست و چرا انجام می‌شود؟

آزمایش خون AST (آسپارتات آمینوترانسفراز) یکی از تست‌های معمولی آزمایش GGT است که برای بررسی عملکرد کبد انجام می‌شود. این آنزیم به طور عمده در کبد، قلب، عضلات و کلیه‌ها یافت می‌شود. در حالت طبیعی، مقدار AST در خون پایین است و در صورتی که آسیب یا التهاب در این اعضا ایجاد شود، سطح AST در خون افزایش می‌یابد.

این آزمایش کبد زمانی انجام می‌شود که فرد نشانه‌هایی از بیماری کبد یا مشکلات عضلانی را تجربه می‌کند، یا در معاینات روتین پزشکی به منظور بررسی سلامت عمومی بدن. پزشک می‌تواند از این آزمایش برای تشخیص اختلالات کبدی، حملات قلبی، بیماری‌های عضلانی و حتی برخی از مشکلات کلیوی استفاده کند.

مقدار طبیعی AST در آزمایش خون چه مقداری است؟

مقدار طبیعی AST در خون بستگی به سن، جنسیت و شرایط جسمانی فرد دارد، اما به طور کلی سطح این آنزیم باید بین ۱۰ تا ۴۰ واحد در لیتر (U/L) باشد. این مقدار می‌تواند به دلیل سن، جنسیت یا نوع فعالیت‌های جسمانی فرد کمی تغییر کند. برای مثال، ورزشکاران ممکن است سطح AST بالاتری داشته باشند، چون عضلاتشان بیشتر تحت فشار قرار می‌گیرند.

تفسیر دقیق سطح AST در خون باید توسط پزشک انجام شود، زیرا گاهی اوقات عوامل دیگری مانند داروها یا شرایط پزشکی خاص می‌توانند بر این مقدار تاثیر بگذارند.

چه عواملی می‌توانند سطح AST در خون را افزایش دهند؟

افزایش سطح AST در خون می‌تواند به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد که بیشتر آنها نشان‌دهنده یک مشکل در کبد یا دیگر ارگان‌ها است. برخی از عوامل معمول که باعث افزایش سطح AST می‌شوند عبارتند از:

1. بیماری‌های کبدی: هپاتیت، سیروز کبدی، و تومورهای کبدی می‌توانند سطح AST را بالا ببرند.
2. مشکلات عضلانی: آسیب به عضلات یا بیماری‌های عضلانی مانند میوپاتی‌ها و رابدومیولیز می‌تواند باعث افزایش AST شود.
3. حملات قلبی: در صورتی که قلب آسیب ببیند (مانند در حملات قلبی)، سطح AST در خون افزایش می‌یابد.
4. مصرف داروها: برخی داروها، مانند استاتین‌ها یا داروهای ضدالتهابی، ممکن است باعث افزایش سطح AST شوند.
5. الکل: مصرف بیش از حد الکل نیز می‌تواند موجب افزایش AST گردد.
6. بیماری‌های کلیوی: مشکلات کلیوی نیز می‌تواند به طور غیرمستقیم باعث افزایش سطح AST شود.

در بسیاری از موارد، این افزایش‌ها نشان‌دهنده وجود مشکل جدی در یکی از ارگان‌ها هستند که نیاز به بررسی دقیق‌تر دارد.

چگونه سطح AST در خون بر تشخیص بیماری‌های کبدی تاثیر می‌گذارد؟

سطح AST یکی از فاکتورهای اصلی در تشخیص بیماری‌های کبدی است. زمانی که کبد آسیب ببیند، سلول‌های آن آنزیم‌هایی مانند AST را به خون می‌فرستند. بنابراین، اگر پزشک به افزایش غیرطبیعی سطح AST در آزمایش خون توجه کند، ممکن است به بررسی وضعیت کبد بپردازد.

در بیماری‌هایی مانند هپاتیت یا سیروز کبدی، سطح AST افزایش می‌یابد. در حالی که سطح این آنزیم می‌تواند در مراحل اولیه بیماری‌های کبدی بالا رود، اما این تنها یکی از پارامترهایی است که پزشک برای تشخیص بیماری استفاده می‌کند و باید با سایر آزمایش‌ها مانند ALT (آلانین آمینوترانسفراز) و تست‌های تصویربرداری مانند سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن تکمیل شود.

لوکیشن آزمایشگاه جهان کودک را از نقشه زیر ببینید.

آزمایش AST به چه بیماری‌هایی اشاره می‌کند؟

آزمایش خون AST می‌تواند به چندین بیماری مختلف اشاره کند. در ادامه به برخی از بیماری‌ها و شرایطی که باعث افزایش سطح AST می‌شوند، اشاره می‌کنیم:

۱. بیماری‌های کبدی

بیماری‌های کبدی مجموعه‌ای از اختلالات است که می‌تواند عملکرد کبد را تحت تاثیر قرار دهد. این بیماری‌ها می‌توانند باعث آسیب به سلول‌های کبدی شده و منجر به افزایش سطح آنزیم‌های کبدی مانند AST در خون شوند.

• هپاتیت (التهاب کبد): هپاتیت به التهاب کبد اطلاق می‌شود که ممکن است به دلیل عفونت‌های ویروسی، مصرف برخی داروها، مصرف الکل یا بیماری‌های خودایمنی به وجود بیاید. در هپاتیت، سلول‌های کبدی آسیب دیده و آنزیم‌هایی مانند AST وارد خون می‌شوند. بسته به نوع هپاتیت، علائم می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. هپاتیت ویروسی مانند هپاتیت A، B، C، D یا E باعث افزایش AST می‌شود و می‌تواند در صورت عدم درمان، منجر به مشکلات جدی‌تری مانند سیروز کبدی شود.
• سیروز کبدی (آسیب دائمی به بافت کبد): سیروز یک بیماری مزمن است که در آن بافت سالم کبد به بافت اسکار (زخم) تبدیل می‌شود. این فرآیند می‌تواند به دلایل مختلفی مانند مصرف طولانی مدت الکل، هپاتیت مزمن، یا چاقی منجر شود. در سیروز، سلول‌های کبدی به طور غیرقابل برگشتی آسیب دیده و عملکرد کبد کاهش می‌یابد. یکی از علائم اولیه سیروز، افزایش سطح AST است، که در کنار دیگر آزمایش‌ها می‌تواند به تشخیص بیماری کمک کند.

بیشتر بخوانید: تفاوت ABG و VBG

• نارسایی کبدی (کاهش عملکرد کبد): نارسایی کبدی به کاهش عملکرد کبد اشاره دارد که به علت آسیب شدید به سلول‌های کبدی رخ می‌دهد. این وضعیت ممکن است به دلیل هپاتیت حاد، مسمومیت با داروها یا مصرف بیش از حد الکل باشد. در این شرایط، سطح AST می‌تواند به طور قابل توجهی افزایش یابد، زیرا کبد به اندازه کافی قادر به انجام عملکردهای ضروری مانند سم‌زدایی و تولید پروتئین‌های ضروری نیست.

۲. حملات قلبی

حملات قلبی یکی از مشکلات جدی قلبی است که زمانی رخ می‌دهد که جریان خون به عضلات قلب قطع می‌شود. این وضعیت می‌تواند باعث آسیب به بافت قلب شود و در نتیجه، سطح آنزیم‌هایی مانند AST در خون افزایش یابد.

• آنژین و حمله قلبی (آسیب به عضلات قلب): آنژین به درد قفسه سینه گفته می‌شود که ناشی از کاهش خون‌رسانی به عضلات قلب است. در این وضعیت، خون‌رسانی به قلب مختل شده و ممکن است عضلات قلب دچار آسیب شوند. اگر این وضعیت طولانی شود، می‌تواند منجر به حمله قلبی (انفارکتوس میوکارد) شود. در حمله قلبی، عضلات قلب دچار آسیب شدید می‌شوند و آنزیم‌هایی مانند AST به خون وارد می‌شوند. در این شرایط، افزایش سطح AST می‌تواند به پزشک کمک کند تا بفهمد که قلب آسیب دیده است و در نتیجه، به تشخیص سریعتر و درمان مناسب کمک می‌کند.

بیشتر بخوانید: آزمایش گازهای خونی VBG

۳. مشکلات عضلانی

مشکلات عضلانی می‌توانند به دلایل مختلفی ایجاد شوند و گاهی اوقات باعث آسیب به بافت‌های عضلانی و افزایش سطح آنزیم‌هایی مانند AST در خون می‌شوند. این اختلالات می‌توانند از آسیب‌های فیزیکی گرفته تا بیماری‌های ژنتیکی یا التهابی متغیر باشند.

• رابدومیولیز (آسیب به عضلات اسکلتی): رابدومیولیز به شرایطی گفته می‌شود که در آن عضلات اسکلتی آسیب می‌بینند و مواد داخلی آنها مانند آنزیم‌ها و پروتئین‌ها وارد خون می‌شوند. این اتفاق می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله آسیب‌های فیزیکی شدید (مانند تصادفات، ضربات شدید)، ورزش سنگین، یا مصرف برخی داروها (مانند استاتین‌ها) رخ دهد. وقتی عضلات آسیب می‌بینند، سطح AST به طور قابل توجهی بالا می‌رود، چون این آنزیم در عضلات وجود دارد. رابدومیولیز اگر درمان نشود، می‌تواند به مشکلات جدی مانند نارسایی کلیه منجر شود.
• میوپاتی (اختلالات عضلانی): میوپاتی به اختلالات عضلانی گفته می‌شود که به طور معمول به دلیل بیماری‌های التهابی یا ژنتیکی رخ می‌دهند. در این بیماری‌ها، عضلات بدن به طور غیرطبیعی ضعیف می‌شوند یا دچار آسیب می‌شوند. میوپاتی‌ها می‌توانند باعث افزایش سطح AST شوند، چرا که این آنزیم در بافت عضلانی نیز یافت می‌شود. از جمله علل شایع میوپاتی‌ها می‌توان به بیماری‌های خودایمنی و اختلالات ژنتیکی اشاره کرد که موجب آسیب به عضلات و افزایش سطح آنزیم‌هایی مانند AST می‌شوند.

۴. مشکلات کلیوی

بیماری‌های کلیوی می‌توانند تاثیرات جدی بر عملکرد سایر ارگان‌های بدن، به‌ویژه کبد، بگذارند. در برخی از این بیماری‌ها، آسیب به کلیه‌ها ممکن است منجر به افزایش سطح آنزیم‌هایی مانند AST در خون شود که نشانه‌ای از مشکلات کبدی و کلیوی است.

• بیماری‌های کلیوی که به کبد آسیب می‌زنند. بیماری‌های کلیوی نیز می‌توانند باعث افزایش سطح AST در خون شوند. کلیه‌ها وظیفه تصفیه خون و از بین بردن سموم را دارند. زمانی که کلیه‌ها عملکرد خود را از دست بدهند یا دچار آسیب شوند، این وضعیت می‌تواند بر سایر ارگان‌ها از جمله کبد تاثیر بگذارد. برای مثال، در بیماری‌هایی مانند نفروپاتی (آسیب به کلیه‌ها) و نارسایی کلیه، مواد زائد و سموم به طور موثر از بدن دفع نمی‌شوند و این امر می‌تواند به آسیب به کبد و افزایش سطح AST منجر شود. در این موارد، آسیب به کبد ممکن است در نتیجه فشار اضافی بر روی کبد یا مسمومیت‌های ناشی از عملکرد ضعیف کلیه‌ها ایجاد شود.

بیشتر بخوانید: آزمایش گازهای خونی

۵. مصرف الکل و داروها

مصرف طولانی‌مدت الکل و استفاده از برخی داروها می‌تواند به کبد آسیب وارد کند و باعث افزایش سطح آنزیم‌هایی مانند AST در خون شود. این شرایط ممکن است به مشکلات جدی‌تری مانند کبد چرب یا سیروز کبدی منجر گردد.

• کبد چرب الکلی یا استفاده از برخی داروها که به کبد آسیب می‌زنند. مصرف طولانی‌مدت الکل می‌تواند به آسیب کبدی منجر شود. در این شرایط، کبد قادر به پردازش الکل و سموم موجود در بدن نمی‌باشد و چربی در کبد انباشته می‌شود که به آن کبد چرب الکلی گفته می‌شود. این وضعیت می‌تواند به افزایش سطح AST در خون منجر شود. اگر مصرف الکل ادامه پیدا کند، این وضعیت می‌تواند به سیروز کبدی و نارسایی کبدی تبدیل شود و برای تشخیص آن باید آزمایش کبد چرب را انجام دهید.
• استفاده از برخی داروها که به کبد آسیب می‌زنند. بعضی داروها ممکن است باعث آسیب به کبد شوند و در نتیجه، سطح AST را بالا ببرند. این داروها می‌توانند شامل داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs)، داروهای ضدویروسی، داروهای استاتین برای کاهش کلسترول و داروهای ضد سرطان باشند. مصرف طولانی‌مدت یا دوزهای بالا از این داروها می‌تواند منجر به التهاب کبدی و آسیب به بافت کبد شود که در نهایت منجر به افزایش سطح AST در خون خواهد شد.

برای دریافت مشاوره لطفا فرم زیر را تکمیل نمایید.

چه بیماری‌هایی با بالا بودن سطح AST در آزمایش خون مرتبط هستند؟

بالا بودن سطح AST در آزمایش خون می‌تواند به یک یا چند بیماری اشاره کند که نیاز به تشخیص و درمان دقیق دارند. برخی از بیماری‌هایی که با بالا بودن سطح AST مرتبط هستند، عبارتند از:

• هپاتیت ویروسی: عفونت کبدی که باعث افزایش سطح AST می‌شود.
• سیروز کبدی: آسیب مزمن به کبد که می‌تواند ناشی از مصرف طولانی مدت الکل یا هپاتیت مزمن باشد.
• حمله قلبی: افزایش سطح AST به دلیل آسیب به بافت قلب.
• بیماری‌های عضلانی: مشکلاتی مانند رابدومیولیز که موجب آسیب به عضلات و افزایش AST می‌شود.

تفاوت بین آزمایش AST و ALT چیست؟

آزمایش‌های AST و ALT هر دو برای ارزیابی سلامت کبد استفاده می‌شوند، اما تفاوت‌هایی دارند. در حالی که AST در بسیاری از بافت‌ها مانند کبد، عضلات و قلب وجود دارد، آنزیم ALT بیشتر در کبد یافت می‌شود. از این رو، تغییرات سطح ALT می‌تواند به طور خاص‌تر به مشکلات کبدی اشاره کند.

اگر سطح AST بالا باشد، اما ALT نیز بالا باشد، احتمالاً نشان‌دهنده بیماری کبدی است. اما اگر تنها AST بالا باشد و ALT در حد نرمال باشد، ممکن است به مشکلات عضلانی یا قلبی اشاره داشته باشد.

آیا نوسانات سطح AST در خون نیاز به درمان دارند؟

نوسانات سطح AST باید توسط پزشک مورد بررسی قرار گیرند. اگر افزایش سطح AST موقتی و ناشی از یک مشکل زودگذر باشد (مانند ورزش شدید)، نیاز به درمان ندارد. اما اگر افزایش سطح AST نشان‌دهنده بیماری جدی باشد، مانند هپاتیت یا حمله قلبی، باید درمان سریع و دقیق انجام شود.

چگونه نتایج آزمایش AST را تفسیر کنیم؟

نتایج آزمایش AST باید با سایر آزمایش‌ها و علائم بالینی فرد مقایسه شوند. پزشک سطح AST را در کنار تست‌های دیگر مانند ALT و آزمایش ALP (آلکالن فسفاتاز) ارزیابی می‌کند تا تصویر کامل‌تری از وضعیت کبد و دیگر ارگان‌ها به دست آورد. در نهایت، تفسیر نتایج بستگی به شرایط فردی بیمار دارد و باید توسط پزشک انجام شود.

آیا سطح AST می‌تواند به طور طبیعی افزایش یابد؟

بله، گاهی اوقات سطح AST می‌تواند به طور طبیعی و به دلیل فعالیت‌های فیزیکی شدید یا برخی شرایط موقت مانند عفونت‌ها یا آسیب‌های عضلانی افزایش یابد. به همین دلیل، در صورتی که افزایش سطح AST بدون وجود علائم جدی باشد، نگرانی زیادی وجود ندارد. اما اگر افزایش سطح AST مداوم باشد یا با سایر علائم همراه باشد، باید به پزشک مراجعه کرد.

دلیل افزایش AST	توضیحات
بیماری‌های کبدی	مانند هپاتیت و سیروز کبدی
حملات قلبی	آسیب به عضلات قلب
مشکلات عضلانی	آسیب عضلات یا رابدومیولیز
مصرف دارو و الکل	اثرات جانبی برخی داروها یا مصرف الکل

نتیجه‌گیری

آزمایش خون AST ابزار مفیدی برای ارزیابی عملکرد کبد، عضلات و سایر ارگان‌های بدن است. افزایش سطح AST می‌تواند نشان‌دهنده مشکلات جدی مانند بیماری‌های کبدی، حملات قلبی یا مشکلات عضلانی باشد. تفسیر دقیق این آزمایش نیاز به بررسی شرایط فرد و سایر آزمایش‌ها دارد و بهتر است تحت نظر پزشک انجام شود.

سوالات متداول